กลุ่มดาวที่เห็นได้ในเมืองไทยตลอดปี

ประเทศไทยตั้งอยู่ในละติจูดที่ได้เปรียบสำหรับการดูดาว คือประมาณ 5-20 องศาเหนือ ทำให้สามารถมองเห็นกลุ่มดาวได้ทั้งจากซีกฟ้าเหนือและซีกฟ้าใต้ ตลอดทั้งปีมีกลุ่มดาวที่น่าสนใจหมุนเวียนผ่านท้องฟ้า ทำให้ทุกฤดูกาลมีสิ่งใหม่ให้สำรวจเสมอ

กลุ่มดาวฤดูหนาว (พฤศจิกายน-กุมภาพันธ์)

ฤดูหนาวเป็นช่วงเวลาที่ดีที่สุดสำหรับการดูดาวในเมืองไทย เพราะท้องฟ้าแจ่มใสและมีกลุ่มดาวสว่างมากมาย กลุ่มดาวนายพราน (Orion) เป็นกลุ่มดาวเด่นที่สุดของท้องฟ้าฤดูหนาว สังเกตได้จากดาวสามดวงเรียงเป็นแนวตรงที่เข็มขัดกลางตัว ดาวบีเทลจุส (Betelgeuse) สีแดงที่ไหล่ขวาและดาวไรเจล (Rigel) สีน้ำเงินที่เท้าซ้ายเป็นจุดเด่น นอกจากนี้ยังมีกลุ่มดาววัว (Taurus) กลุ่มดาวคนคู่ (Gemini) และดาวซิริอุส (Sirius) ดาวที่สว่างที่สุดบนท้องฟ้ายามค่ำคืน

กลุ่มดาวฤดูร้อน (มีนาคม-มิถุนายน)

เมื่อเข้าสู่ฤดูร้อน กลุ่มดาวสิงโต (Leo) จะเด่นอยู่กลางท้องฟ้า สังเกตได้จากรูปเครื่องหมายคำถามกลับหัวที่ส่วนศีรษะ ดาวเรกูลัส (Regulus) เป็นดาวสว่างประจำกลุ่มดาวนี้ กลุ่มดาวหญิงสาว (Virgo) กับดาวสว่างสไปกา (Spica) ก็เด่นชัดในช่วงนี้ ท้องฟ้าด้านใต้จะเริ่มเห็นกลุ่มดาวกางเขนใต้ (Crux) ซึ่งเป็นกลุ่มดาวที่เล็กที่สุดแต่เด่นชัดมาก สังเกตได้จากภาคใต้ของไทยได้ง่ายกว่าภาคเหนือ

กลุ่มดาวฤดูฝน (กรกฎาคม-ตุลาคม)

แม้ฤดูฝนจะมีเมฆมาก แต่ในคืนที่ท้องฟ้าแจ่มใส จะเห็นกลุ่มดาวแมงป่อง (Scorpius) ครองท้องฟ้าด้านใต้ ดาวแอนทาเรส (Antares) สีแดงสว่างเป็นหัวใจของแมงป่อง กลุ่มดาวคนยิงธนู (Sagittarius) อยู่ถัดไปทางทิศตะวันออก ซึ่งเป็นทิศทางที่มองไปยังศูนย์กลางของทางช้างเผือก ทำให้เห็นทางช้างเผือกหนาแน่นสว่างที่สุดในทิศนี้ สามเหลี่ยมฤดูร้อน (Summer Triangle) ที่ประกอบด้วยดาวเวกา ดาวเดเนบ และดาวอัลแทร์ก็เห็นได้ชัดเจน

ดาวเหนือและทิศทาง

ดาวเหนือ (Polaris) มองเห็นได้ตลอดทั้งปีจากเมืองไทย โดยอยู่ค่อนข้างต่ำจากขอบฟ้าทิศเหนือ สามารถหาได้โดยลากเส้นจากดาวสองดวงท้ายกลุ่มดาวหมีใหญ่ (Big Dipper) ออกไป 5 เท่า ดาวเหนือเป็นจุดอ้างอิงทิศทางที่ดี เพราะอยู่ตำแหน่งเกือบคงที่ตลอดคืน ท้องฟ้าทั้งหมดดูเหมือนหมุนรอบดาวเหนือ ซึ่งเป็นหลักการเดียวกับที่ชาวเรือและนักเดินทางโบราณใช้ในการนำทาง